In zijn ‘Problemski Hotel’ gaat de Oost-Vlaamse schrijver
Dimitri Verhulst een volledige andere kant op. Dit boek is helemaal niet te
vergelijken met zijn andere kleppers zoals ‘Godverdomse dagen op een
godverdomse bol’ en ‘ De helaasheid der dingen’. Dit boek was oorspronkelijk
niet de bedoeling om ooit geschreven te worden. Verhulst kreeg de opdracht van
het Vlaamse tijdschrift Deus Ex Machina om enkele dagen geconfronteerd te
worden met het leven als asielzoeker, maar vond dit zodanig intrigerend dat hij
stante pede een boek schreef, naast zijn geplande reportage.
Problemski hotel brengt het verhaal naar voren van een Somalische persfotograaf in vervlogen
tijden, namelijk Bipul Masli. Deze persfotograaf kan eigenlijk gezien worden
als het alter-ego van Verhulst, wat soms wel wat merkbaar is. De schrijver kan
het soms niet laten wat té elitaire woordenschat of difficiele denkpatronen in
de mond van de eenvoudige fotograaf te leggen. Op zich is dit natuurlijk geen
enkel probleem. Het is boeiend om de
ervaringen van Dimitri Verhulst als schrijver mee te leven, maar dat doet weer wat
af van het empathische effect. Dit wordt dan natuurlijk weer ruimschoots
gecompenseerd door het belevende ik-vertelstandpunt. Verhulst durft al wat
schokkende taal in de mond te nemen en schuwt de gruwel zeker niet. Het is per
slot van rekening nog altijd een verhaal over de donkere kant van de
samenleving, maar hier en daar wat positivisme kan menig lezer geen kwaad denk
ik.
Het verhaal over een persfotograaf die asielzoeker wordt,
het is niet meteen het meest voor de hand liggende thema van een boek. Hij
oordeelt bitter weinig, maar beleefd vooral. Anders dan zijn ‘ Helaasheid der
dingen’, is dit niet meteen een sneer richting die manier van leven. Het is een
beleving van iemand die het echt heeft meegemaakt, én erdoor geraakt is. Het
onderwerp lijkt eentonig: wat interesseert mij het leven van asielzoekers in godsnaam? Doch na een
eerste keer het boek te hebben geconsumeerd blijft nog bitterweinig over van
die onverschillige eerste mening. Schrijnende toestanden maken die asielzoekers
mee. Wat doet de Belgische overheid eraan? Ze geven mededelingen in het
Nederlands –een taal die overigens bijna niemand daar begrijpt, laat staan kan
spreken. Het is goed vergelijkbaar met
de Vlaamse soldaten aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar her en
der Franse bevelen werden afgevuurd, maar geen Vlaming die wist wat te doen.
Tot slot nog even stilstaan bij het het waarheidsgetrouwe
gehalte van het boek. Het verhaal is eigenlijk als hyperrealistisch te
beschouwen. Verhulst is dé man om dit bejubelde onderwerp aan de kaak te
stellen. Terecht dat hij er een boek over heeft geschreven waarin hij dweept
met randje autobiografie, randje realisme. Bipul is natuurlijk een fictief
karakter, maar de anderen zijn dit echter niet. De scène waarin Bipul niet kan
slapen omwille van zijn angst voor de profboxer Igor, is bijzonder aangrijpend.
Gelukkig slaagt Verhulst erin met een vleugje humor de pessimistische toon te
doorbreken en toverde hij menigmaal een glimlach op mijn gezicht.
Bronnen: VERHULST, D. (2003). Problemski Hotel. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact
